आत्माराम राजवंशी, गौरीगंज
राजवंशी समाज विकास समिति (रासविस) ले समाजलाई संस्थागत, आर्थिक, शैक्षिक, सांस्कृतिक र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म पुर्याउने लक्ष्य राख्न सक्छ । तीन तहका दस्तावेज एक-अर्कासँग जोडिएका हुनुपर्छ।
- दीर्घकालीन ब्लु प्रिन्ट (४–५ वर्ष) = हामी कहाँ पुग्ने ?
- कार्य योजना (रोडम्याप) = त्यहाँ कसरी पुग्ने ?
- वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम (२०८३/८४) = यस वर्ष के गर्ने ?
यसरी तीनवटै दस्तावेज एक-अर्काको पूरक बन्ने गरी तयार गर्न सकिन्छ।
१. दीर्घकालीन ब्लु प्रिन्ट (रणनीति) (२०८३–२०८८)
१. संस्थागत सुदृढीकरण
- संस्थाको संविधान समयानुकूल संशोधन।
- केन्द्रीय, प्रदेश, जिल्ला, पालिका, वडा र विदेश शाखाको स्पष्ट संरचना।
- डिजिटल सदस्यता प्रणाली।
- संस्थाको आफ्नै कर्मचारी र सचिवालय सञ्चालन।
- पारदर्शी वित्तीय व्यवस्थापन प्रणाली।
२. आर्थिक आत्मनिर्भरता
- १ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको अक्षय कोष स्थापना।
- समाज विकास कोष।
- सहकारी वा सामाजिक उद्यम स्थापना।
- कृषि, पर्यटन, उद्योग र व्यवसाय प्रवर्द्धन।
- वैदेशिक रोजगारमा रहेका राजवंशीहरूको लगानी आकर्षित गर्ने कार्यक्रम।
३. शिक्षा
- राजवंशी छात्रवृत्ति कोष।
- लोकसेवा, शिक्षक सेवा, सेना, प्रहरी तयारी कक्षा।
- प्राविधिक शिक्षा।
- उत्कृष्ट विद्यार्थी सम्मान।
४. भाषा, धर्म र संस्कृति संरक्षण
- राजवंशी भाषा अध्ययन केन्द्र।
- भाषा सिकाउने अनलाइन प्लेटफर्म।
- भक्का दिवस, सिरुवा पर्व, हुकाहुकी संरक्षण।
- सांस्कृतिक संग्रहालय स्थापना।
- डिजिटल अभिलेख।
५. स्वास्थ्य
- अस्पतालसँग सहकार्य।
- स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम।
- निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर।
- वृद्ध स्वास्थ्य सेवा।
६. महिला तथा युवा
- महिला नेतृत्व विकास।
- युवा उद्यमशीलता।
- खेलकुद विकास।
- रोजगार कार्यक्रम।
७. सामाजिक सुरक्षा
- विपद् राहत कोष।
- कानुनी सहायता।
- गरिब परिवार सहायता।
- छात्रवृत्ति।
८. सूचना तथा प्रविधि
- आफ्नै वेबसाइट।
- मोबाइल एप।
- डिजिटल लाइब्रेरी।
- डिजिटल अभिलेख।
९. अनुसन्धान
- राजवंशी इतिहास लेखन।
- तथ्याङ्क संकलन।
- अनुसन्धान केन्द्र।
१०. अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध
- भारत, बंगलादेश लगायतका राजवंशी संस्थासँग सहकार्य।
- अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन।
- सांस्कृतिक आदानप्रदान।
२. कार्य योजना (Roadmap)
पहिलो वर्ष
- संविधान संशोधन।
- डिजिटल सदस्यता।
- कार्यालय व्यवस्थापन।
- तथ्याङ्क संकलन।
- वेबसाइट सञ्चालन।
दोस्रो वर्ष
- छात्रवृत्ति।
- स्वास्थ्य सम्झौता।
- अक्षय कोष वृद्धि।
- भाषा कक्षा।
- युवा कार्यक्रम।
तेस्रो वर्ष
- संग्रहालय स्थापना।
- सहकारी सञ्चालन।
- अनुसन्धान केन्द्र।
- डिजिटल अभिलेख।
चौथो वर्ष
- अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन।
- आर्थिक आत्मनिर्भर कार्यक्रम।
- राजवंशी महोत्सव।
पाँचौं वर्ष
- उपलब्धिको समीक्षा।
- नयाँ रणनीति निर्माण।
- राष्ट्रिय स्तरको प्रभाव विस्तार।
रोडम्यापमा समावेश हुने विषय
प्रत्येक कार्यक्रमका लागि:
- उद्देश्य
- जिम्मेवार समिति
- बजेट
- स्रोत
- समयसीमा
- उपलब्धि सूचक
- मूल्याङ्कन
उदाहरण
| कार्य | समय | जिम्मेवार |
|---|---|---|
| डिजिटल सदस्यता | ३ महिना | सचिवालय |
| वेबसाइट | ४ महिना | आईटी समिति |
| अक्षय कोष अभियान | १२ महिना | आर्थिक समिति |
| भाषा कक्षा | ६ महिना | भाषा समिति |
३. वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम (२०८३/८४)
प्राथमिकता १
संस्थागत सुधार
- सचिवालय सञ्चालन
- कर्मचारी नियुक्ति
- डिजिटल कार्यालय
प्राथमिकता २
सदस्यता विस्तार
- अनलाइन सदस्यता
- आजीवन सदस्य अभियान
- विदेश सदस्यता
प्राथमिकता ३
आर्थिक सुधार
- अक्षय कोष
- दाता सम्मेलन
- सामाजिक उद्यम
प्राथमिकता ४
भाषा तथा संस्कृति
- भक्का दिवस
- सिरुवा महोत्सव
- हुकाहुकी कार्यक्रम
- भाषा प्रशिक्षण
प्राथमिकता ५
शिक्षा
- छात्रवृत्ति
- उत्कृष्ट विद्यार्थी सम्मान
- लोकसेवा तयारी
प्राथमिकता ६
स्वास्थ्य
- अस्पतालसँग सम्झौता
- निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर
- रक्तदान
प्राथमिकता ७
महिला
- महिला नेतृत्व
- महिला उद्यम
प्राथमिकता ८
युवा
- खेलकुद
- नेतृत्व विकास
- रोजगारी तालिम
प्राथमिकता ९
सूचना प्रविधि
- वेबसाइट
- मोबाइल एप
- डिजिटल अभिलेख
प्राथमिकता १०
सामाजिक सुरक्षा
- राहत कोष
- विपद् सहयोग
- कानुनी सहायता
व्यवहारिक रूपमा कसरी अगाडि बढ्ने?
चरण १: २५–३० सदस्यीय रणनीति निर्माण समिति गठन
यसमा शिक्षाविद्, कानुनविद्, पत्रकार, युवा, महिला, व्यवसायी, समाजसेवी, सांस्कृतिक व्यक्तित्व र विदेशमा रहेका प्रतिनिधिलाई समावेश गर्ने।
चरण २: तथ्याङ्क संकलन
झापा, मोरङ, सुनसरी, काठमाडौं लगायतका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने राजवंशी समुदायको जनसंख्या, शिक्षा, रोजगार, व्यवसाय, सामाजिक अवस्था, भाषा प्रयोग, आर्थिक स्थिति र समस्याको विस्तृत विवरण संकलन गर्ने।
चरण ३: समुदायसँग प्रत्यक्ष परामर्श
पालिका, जिल्ला र प्रदेशस्तरमा सुझाव संकलन, छलफल र सार्वजनिक सुनुवाइ गरी सबै वर्गको सहभागिता सुनिश्चित गर्ने।
चरण ४: विज्ञ समूहबाट समीक्षा
मस्यौदालाई प्रशासन, योजना, कानुन, वित्त, सूचना प्रविधि र सामाजिक विकासका विज्ञबाट समीक्षा गराई व्यवहारिक र कार्यान्वयनयोग्य बनाउने।
चरण ५: कार्यान्वयन र अनुगमन प्रणाली
हरेक कार्यक्रमका लागि Key Performance Indicators (KPIs) तय गर्ने। प्रत्येक ६ महिनामा प्रगति समीक्षा र प्रत्येक वर्ष सार्वजनिक प्रतिवेदन प्रकाशित गर्ने।
चरण ६: वित्तीय स्रोत सुनिश्चित गर्ने
सदस्यता शुल्क, आजीवन सदस्यता, दान, सामाजिक उद्यम, सरकारी साझेदारी, स्थानीय तह, अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगी संस्था तथा प्रवासी राजवंशी समुदायबाट स्रोत परिचालन गर्ने स्पष्ट योजना बनाउने।
समग्र निष्कर्ष
यदि दीर्घकालीन ब्लु प्रिन्ट (रणनीति) ले दृष्टि र गन्तव्य निर्धारण गर्छ, कार्य योजना (रोडम्याप) ले समयबद्ध कार्यान्वयनको मार्ग देखाउँछ, र वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम ले तत्काल कार्यान्वयनका प्राथमिकता स्पष्ट गर्छ भने राजवंशी समाज विकास समितिले संस्थागत सुशासन, आर्थिक आत्मनिर्भरता, भाषा–संस्कृति संरक्षण, शिक्षा, स्वास्थ्य, युवा–महिला सशक्तीकरण र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान विस्तारमा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गर्न सक्छ। यी तीन दस्तावेजबीच स्पष्ट समन्वय, मापनयोग्य लक्ष्य, पर्याप्त स्रोत व्यवस्थापन र नियमित अनुगमन सुनिश्चित गरिएमा आगामी ४–५ वर्षभित्र राजवंशी समाजलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने बलियो आधार तयार हुनेछ।
